hoofdluis

Wat is hoofdluis?

hoofdluis Hoofdluis (of beter gezegd, hoofdluizen want ze zijn nooit alleen) zijn krab-achtige parasieten die op de hoofdhuid voorkomen als iemand last heeft van hoofdluis. Hoofdluizen zijn ongevleugelde insecten die geelbruin tot grijs-wit van kleur zijn en zes poten met klauwtjes hebben waarmee ze zich vastgrijpen. Luizen hebben ongeveer de grootte van een sesamzaadje en kunnen niet vliegen of springen. Hoofdluizen komen vaak voor op scholen en zijn erg besmettelijk. Soms kunnen hoofdluizen zorgen voor echte epidemieën. Hoofdluizen klimmen met kleine klauwtjes van de ene haar op de andere en springen of vliegen dus niet. Dit klimmen gaat betrekkelijk snel, dus bij nauw contact tussen twee personen kunnen de luizen ‘overstappen’. Ook kunnen luizen via kleding (sjaal, muts, jas etc.) van de ene persoon naar de ander worden overgebracht. De bijtplaatsen kunnen flink jeuken. Jeuk is daarom vaak het eerste teken van een luizenbesmetting op het behaarde hoofd. Hoofdluizen bijten in de hoofdhuid en plakken hun eieren tegen de haarschacht aan. De eieren worden neten genoemd. Na 8 dagen komen de kleine luizen uit het ei en zijn vervolgens na ca. 10 dagen geslachtsrijp. Een luis is in staat ongeveer 6 neten per dag te produceren. Het aantal hoofdluizen per geïnfecteerd hoofd is meestal niet heel erg groot , wel kunnen veel neten aanwezig zijn! Hoofdluizen leven van bloed dat zij opzuigen uit de hoofdhuid. Gemiddeld ‘drinkt’ de luis 3 tot 6 keer per dag. Wanneer de luis de hoofdhuid niet regelmatig kan bezoeken verhongert hij en sterft. Hoofdluizen komen niet voor bij huisdieren.

Oorzaak van hoofdluizen

Het hebben van hoofdluis wijst niet op slechte hygiëne, zoals vaak wordt gedacht. Hoofdluis komt overal op de wereld voor en bij iedere bevolkingsgroep. De oorzaak van hoofdluis is altijd besmetting door nauw contact tussen mensen. Doordat hoofdluizen niet kunnen springen, maar alleen kruipen wordt besmetting vaak verspreid bijvoorbeeld bij het ophangen van jassen naast elkaar, delen van haarkammen en handdoeken, etc. Meestal komt hoofdluis dan ook voor bij een heel gezin in één keer of zelfs hele scholen.

Behandeling hoofdluizen

De enige manier om hoofdluis honderd procent effectief te behandelen is door het hoofd helemaal kaal te scheren. Aangezien dat in de meeste gevallen niet wenselijk is, zijn er drie andere behandelmethoden om uit te kiezen.

Kammen met de luizenkam

De eerste behandelmethode bestaat uit het haar gedurende twee weken dagelijks zorgvuldig kammen met een speciale netenkam. Dit is een fijne metalen kam met lange en nog fijnere tanden dan een luizenkam. Wanneer het haar nat wordt gemaakt en een crèmespoeling wordt aangebracht gaat het kammen makkelijker. Kam het haar zorgvuldig uit. Dit is een erg arbeidsintensief werkje en voor (kleine) kinderen soms moeilijk vol te houden. Wanneer zorgvuldig uitgevoerd is kammen even effectief als behandeling met een luizendodend middel. Het is bovendien de meest natuurlijke methode, zonder kans op bijwerkingen.

Speciale lotion voor hoofdluizen

De tweede behandelmogelijkheid is een speciale lotion, shampoo of crèmespoeling met een luizendodend middel. In Nederland zijn malathion, permetrine en bioalletrine/piperonylbutoxide officieel geregistreerd voor de behandeling van hoofdluis. Sommige van deze middelen moeten twaalf uur, bijvoorbeeld de hele nacht, op het haar inwerken, andere maar tien minuten. Tijdens de behandeling met een luizendodend middel wordt het haar tevens dagelijks met een luizenkam behandeld. Een week later wordt het haar nogmaals behandeld om te voorkomen dat er luizen komen uit de eitjes die de eerste behandeling hebben overleefd. Het is het meest effectief om alle gezinsleden en klasgenoten die last hebben van hoofdluis tegelijkertijd te behandelen.

Chemische behandeling van hoofdluis

Als bovenstaande behandeling niet werkt, kan het zijn dat de luizen resistent zijn geworden tegen het gebruikte luizendodende middel en kan het beste een ander middel worden geprobeerd. De derde manier van behandeling bestaat uit een aantal nieuwere middelen die dimeticon bevatten. Dit middel verstikt de luizen. Tegen dimeticon kan de hoofdluis niet resistent worden.

Algemeen geldt dat het ongeacht de behandeling altijd van belang is deze zorgvuldig uit te voeren en er lang genoeg mee door te gaan. Zorgvuldig kammen met een luizen- of netenkam maakt altijd onderdeel uit van de behandeling.

Om verspreiding en herbesmetting tegen te gaan is het tevens belangrijk om besmette kleding, haarborstels, hoofdkussens en dergelijke, goed te reinigen om te voorkomen dat de luizen binnen de kortste keren weer terug zijn. Was jassen, kleding, verkleedkleren, beddengoed en knuffels op 60 graden. Stofzuig meubels, vloerbedekking en de auto zorgvuldig en gooi de stofzak daarna direct weg. Kook kammen na gebruik vijf minuten uit in water of ontsmet deze met alcohol (70%) of een luizenbestrijdingsmiddel.

Voorkomen van hoofdluizen

Aangezien hoofdluis erg besmettelijk is en door besmetting wordt overgedragen heeft het voorkomen hiervan alles te maken met alert zijn op mogelijke besmetting door kledingstukken of lichamelijk contact. Je weet natuurlijk niet altijd van tevoren of iemand hoofdluis heeft, maar zodra dit wel bekend wordt zorg dan dat er besmetting plaats kan vinden. Hang kledingstukken altijd apart aan de kapstok, en vermijd het dragen van elkaars kledingstukken. De beste manier om de verspreiding van hoofdluis en neten tegen te gaan is het haar regelmatig, ten minste eenmaal per week, te controleren zodat de luizen in een vroeg stadium worden ontdekt. Borstel het haar van het kind regelmatig en kam het daarna zorgvuldig uit. Luizen die beschadigd worden bij het kammen of borstelen kunnen namelijk geen eitjes meer leggen. Als één lid van het gezin hoofdluis heeft, wordt het hele gezin gecontroleerd en indien nodig behandeld.

Hoofdluis is echter nooit helemaal te voorkomen. Veelvuldig wassen van het haar heeft hierop geen effect en ook het preventief behandelen met luizendodende middelen, terwijl er nog geen luizen zijn gevonden, wordt afgeraden.